Jak założyć?
Krok 1. Pomysł na działalność
- Przypatrz się, kto działa na rynku, co robią inne firmy, które z nich najbardziej Ci odpowiadają, jaki rodzaj działalności odpowiada Twoim umiejętnościom, zainteresowaniom, itp.
- Zastanów się, czego Ci brakuje jako klientowi
- Obserwuj, jak działają inne firmy
- Spisz wszystkie obserwacje
- Odrzuć te pomysły które Ci się nie podobają, uważasz, że są nierealne
- Wybierz ten pomysł, który najbardziej odpowiada Twoim zdolnościom – nie zapominaj o tym, że spółdzielnie socjalne działają na otwartym rynku pracy, a więc w warunkach ekonomicznej konkurencji
- Jeśli uznasz, ze sam nie podołasz, znajdź kilku ludzi, którzy też szukają pracy, nie mają odwagi sami założyć swojej firmy
- Pokaż im swój pomysł i stwórzcie spółdzielnię!
Krok 2. Przygotowanie statutu
Gdy członkowie przyszłej spółdzielni ustalą, co mogą i chcą robić, można przystąpić do przygotowania statutu, który musi zostać zatwierdzony na Walnym Zgromadzeniu członków – założycieli. Statut spółdzielni socjalnej stanowi podstawę jej działania - to taka wewnętrzna konstytucja, szczególny rodzaj umowy pomiędzy członkami, powinna zawierać:
- Nazwę spółdzielni i jej siedzibę (w przypadku spółdzielni socjalnej nazwa spółdzielni, niezależnie od jej brzmienia musi zawsze zawierać oznaczenie „spółdzielnia socjalna”)
- Cel i przedmiot działalności spółdzielni oraz czas jej trwania, o ile założono ją na czas określony (ważne jest, aby przedmiot działalności spółdzielni był zgodny z Polską Klasyfikacją Działalności)
- Prawa i obowiązki członków
- Zasady i tryb przyjmowania członków spółdzielni, ich prawa i obowiązki, zasady i tryb wypowiadania członkostwa, wykreślania i wykluczania członków
- Wysokość wpisowego oraz wysokość i liczbę udziałów, które członek obowiązany jest zadeklarować, terminy wnoszenia i zwrotu oraz skutki nie wniesienia udziału w terminie (o ile statut przewiduje wnoszenie więcej niż jednego udziału, może określić ich górną granicę)
- Zasady, tryb wyboru i odwoływania oraz kompetencje głównych organów spółdzielni: walnego zgromadzenia członków, zarządu i rady nadzorczej
- Zasady zwoływania walnych zgromadzeń, obradowania na nich i podejmowania uchwał
- Zasady podziału nadwyżki bilansowej (dochodu ogólnego) oraz pokrywania strat spółdzielni.
W statucie można zawrzeć także inne niż ww. postanowienia, a nie określone w przepisach prawa spółdzielczego, byleby nie naruszały bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa.
Krok 3. Zwołanie Walnego Zgromadzenia członków spółdzielni
Walne Zgromadzenie to najważniejszy decyzyjny organ spółdzielni. W zebraniu uczestniczą wszyscy członkowie – założyciele spółdzielni. Walne Zgromadzenie obraduje przynajmniej raz w roku, w ciągu sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrachunkowego. Na żądanie przynajmniej jednej dziesiątej (nie mniej jednak niż trzech członków) lub Rady Nadzorczej, zarząd może zwołać tzw. nadzwyczajne walne zgromadzenie w celu omówienia i podjęcia istotnych dla spółdzielni decyzji.
Walne Zgromadzenie założycieli uchwala statut poprzez złożenie pod nim podpisów, a także podejmuje uchwały o:
- Powołaniu spółdzielni
- Powołaniu Zarządu – organ wykonawczy spółdzielni; kieruje działalnością spółdzielni oraz reprezentuje ją na zewnątrz. Członków zarządu, w tym prezesa i jego zastępców, wybiera i odwołuje – w zależności od tego jak stanowi statut – rada lub walne zgromadzenie;
- Powołaniu Rady Nadzorczej – to organ o charakterze kontrolnym, w jej skład wchodzi co najmniej trzech członków spółdzielni, nadzoruje działalność spółdzielni pomiędzy kolejnymi spotkaniami wszystkich członków (walnymi zgromadzeniami); w przypadku, gdy liczba członków spółdzielni jest mniejsza niż 15 nie powołuje się Rady Nadzorczej, a prawo kontroli działalności spółdzielni przysługuje każdemu członkowi
Krok 4. Rejestracja
W ciągu 7 dni od zebrania założycielskiego członkowie spółdzielni muszą ją zarejestrować. Spółdzielnie socjalne rejestruje się w Krajowym Rejestrze Sądowym, są zwolnione z opłat za rejestrację i ogłoszenie wpisu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Grupa założycielska powinna złożyć następujące dokumenty:
- Wniosek o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców (KRS-W5)
- Wypełniony formularz „Organy podmiotu/wspólnicy uprawnieni do reprezentowania spółki” (KRS-WK)
- Wypełniony formularz „Przedmiot działania” (KRS-WM)
- oraz:
- Protokół z Walnego Zgromadzenia Założycielskiego
- Listę obecności z adresami członków – założycieli z ich podpisami
- Uchwałę Walnego Zgromadzenia Założycielskiego o powołaniu spółdzielni zawierającą adres siedziby spółdzielni, skład zarządu i rady nadzorczej
- Uchwałę o przyjęciu statutu wraz ze statutem
- Zaświadczenia potwierdzające, że wszyscy członkowie-założyciele spółdzielni socjalnej mają uprawnienia do jej założenia, czyli należą do jednej z grup, wymienionych w art.4 ustawy o spółdzielniach socjalnych (patrz: kto może utworzyć spółdzielnię socjalną), np. zaświadczenie z PUP.
Z chwilą wpisania spółdzielni socjalnej do KRS spółdzielnia uzyskuje osobowość prawną, a zatem od tego momentu jest pełnoprawnym przedsiębiorstwem.
Pliki do pobrania
KRS-W5
KRS-WK
KRS-WM
Krok 5. Pozostałe formalności rejestracyjne
1. Numer identyfikacyjny REGON – w terminie do 7 dni od wpisu do KRS należy wystąpić do właściwego ze względu na siedzibę spółdzielni urzędu statystycznego o nadanie numeru REGON. Wniosek o nadanie numeru REGON składa się na formularzu RG-1 (do pobrania). Spółdzielnia ma obowiązek umieszczenia numeru REGON m.in. na pieczęciach firmowych i drukach urzędowych. Wnioski przyjmowane są bez opłat skarbowych.
2. Rachunek bankowy spółdzielni – każdy podmiot gospodarczy musi posiadać rachunek bankowy związany z prowadzoną działalnością
3. Numer Identyfikacji Podatkowej (NIP) – do zgłoszenia o nadanie numeru NIP ma zastosowanie formularz NIP-2. Do zgłoszenia należy dołączyć uwierzytelnione lub urzędowo poświadczone kopie dokumentów:
- Wypis z Krajowego Rejestru Sądowego
- Dokument potwierdzający uprawnienie do korzystania z lokalu lub nieruchomości, w którym znajduje się siedziba (może to być akt własności, umowa najmu, użyczenia)
- Zaświadczenie o nadaniu numeru REGON
- Umowę rachunku bankowego
W Urzędzie Skarbowym spółdzielnia musi zadeklarować czy będzie płatnikiem VAT – w tym przypadku należy wypełnić formularz VAT-R i złożyć go przed rozpoczęciem działalności wraz z opłatą rejestracyjną podatnika VAT. Przed wizytą w Urzędzie Skarbowym należy także podjąć decyzję, czy spółdzielnia będzie prowadziła księgowość samodzielnie, czy zleci to zewnętrznej firmie – fakt ten należy podać w formularzu NIP-2.
Formularze do pobrania
NIP-2
VAT-R
4. Rejestracja w ZUS – w ciągu 7 dni od dnia zatrudnienia pracowników spółdzielnia jest zobowiązana do zarejestrowania się we właściwym oddziale ZUS. W tym celu spółdzielnia składa w oddziale ZUS formularz do ubezpieczenia społecznego (ZUS ZUA) i zdrowotnego (ZUS ZZA). Spółdzielnia socjalna jest zobowiązana co miesiąc opłacać składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe (opcjonalnie), wypadkowe oraz zdrowotne swoich pracowników.
Do pobrania
ZUS ZUA
ZUS ZZA
5. Inne – spółdzielnia powinna być zgłoszona w Państwowej Inspekcji Pracy i Terenowej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej (Sanepid).
Krok 6. Ubieganie się o wsparcie należne spółdzielniom socjalnym
- Jednorazowa dotacja na tworzenie spółdzielni socjalnych z Funduszu Pracy
- Zgodnie z ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (art. 46 ust. 1 pkt 2) bezrobotni zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy mogą otrzymać jednorazowo środki na rozpoczęcie działalności w formie spółdzielni socjalnych, w tym na pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa.
- Uwaga! Pieniądze z dotacji mogą być przyznane na zakup sprzętu, maszyn, materiałów biurowych, towaru, natomiast nie przysługują np. na wynagrodzenie pracowników, zakup ziemi, czy kupno lokalu, w którym mieści się spółdzielnia.
- Wsparcie tworzenia spółdzielni socjalnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
- Osoby niepełnosprawne zarejestrowane w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotne lub poszukujące pracy mogą otrzymać ze środków PFRON pomoc na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej. Warunkiem do przyznania środków jest zobowiązanie do członkostwa w spółdzielni socjalnej przez co najmniej 24 miesiące. Wsparcie jest możliwe zarówno przy zakładaniu spółdzielni socjalnej jak i przy przystąpieniu do już istniejącej.
- Wsparcie spółdzielni socjalnych z europejskiego Funduszu Społecznego
- Przewiduje to Program Operacyjny Kapitał Ludzki w ramach Priorytetu VI i VII.
- Zwolnienie podatkowe
- Zwolnienie z podatku od osób prawnych (CIT) obejmuje część nadwyżki bilansowej, która została wydana przez spółdzielnię w danym roku podatkowym na działalność związaną z reintegracją zawodową i społeczną.
- Zatrudnienie wspierane
- Na podstawie umowy między spółdzielnią socjalną a starostą może ona uzyskać kwartalną refundację składek płaconych na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe i chorobowe) przez pierwsze 12 miesięcy zatrudnienia pracownika. Refundacja ta pochodzi z Funduszu Pracy i dotyczy wszystkich członków założycieli spółdzielni socjalnej (art. 12 pkt 3 ustawy o spółdzielniach socjalnych).
- Zwolnienie z opłat sądowych
- Spółdzielnie socjalne nie uiszczają opłaty sądowej od wniosku o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego oraz opłaty za ogłoszenie wpisu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.
